لذت در طراحی تعاملی (موشکافی چند مثال مهم)

برخی از سایت ها به ارائه خدمات به ما مشغول هستند و برخی سایت‌ها هم خنده بر لب‌های ما می‌نشانند و باعث لذت ما می‌شوند. اما بهترین سایت ها این دو کار را با هم انجام می‌دهند. ما تا کنون از تاثیر متن، فضا و ریزتعامل ها در مثال های جداگانه صحبت کرده‌ایم. حال در این فصل می‌خواهیم این نقش‌ها را در کنار هم و همراه با ترکیبی مخصوص از احساسات بررسی کنیم.
از منظر طراحی تعاملی، طراحی‌های لذت بخش آنهایی هستند که به ما یک احساس خاص می‌دهند و سبب می‌شوند تا ما دوباره به آن سایت یا اپلیکیشن سر بزنیم.

اما یک محصول که تنها باعث لذت ما می‌شود کافی نیست (بدون هیچگونه محتوا و داشتن تنها زرق و برق و زیبایی ظاهری). این محصول در ذهن ما باقی نمی ماند و پس از اینکه زرق و برق اولیه از بین برود، از ذهن ما پاک می‌شود.
مثال هایی که ما توضیح می‌دهیم، مواردی هستند که پا را فراتر گذاشته‌اند. آنها کار اصلی خود را به خوبی انجام می‌دهند و علاوه بر آن، چیزی اضافه‌تر و فراتر را به ما ارائه می‌دهند. و با اینکه هیچکس به صورت کامل نمی‌تواند “آن چیز اضافه تر و فراتر” را تعریف و بیان کند، شما تنها با نگاه کردن به مثال های زیر می‌توانید آن را درک کنید.

تنها بهترین تزئین کیک، لذت بخش است

قبل از بررسی مثال ها، بهتر است جایگاه “لذت بخش بودن” را در طراحی تعاملی بررسی کنیم و چگونگی قرار گرفتن آن در طراحی کلی در کنار دیگر بخش ها را درک کنیم.

آرون والتر (Aaron Walter) نویسنده بلاگ Threehouse طراحی همراه با لذت را از طریق هرم نیازهای آبراهام مازلو (Abraham Maslow) توضیح می‌دهد که این هرم تئوری نیاز های روانی انسان بوده که در سال ۱۹۴۳ چاپ شده است. این هرم در واقع اولویت نیاز های انسان را مشخص می‌نماید. همانطور که می‌بینید این هرم با نیاز های اساسی یک انسان همانند نیاز به غذا و اکسیژن شروع میشود و در انتها به نیاز هایی همچون عزت نفس و شناخت خود منتهی می‌شود.
والتر با تبدیل ایده این هرم و استفاده از آن در طراحی وب سایت و اپلکیشین هرم زیر را پیشنهاد می‌دهد:

همانطور که دیده می‌شود، لذت یک عنصر الزامی برای طراحی تعاملی نیست. یک وب سایت مادامی که عملکرد درستی داشته، مورد اعتماد بوده و قابل استفاده باشد، می‌تواند موفق باشد. حتی اگر رابط کاربری زشت و نامانوس داشته باشد. (کافی است نگاهی به سایت Craigslist بیاندازید.) اما یک سایتی که لذت‌بخش باشد و عملکرد خوبی نداشته باشد، دیر یا زود جذابیت خود را از دست می‌دهد و کسی را جذب نخواهد کرد. مهمترین فاکتورها همیشه آن‌هایی هستند که با کاربرد و عملکرد محصول ارتباط دارند.
اما این به این معنی نیست که لذت، بحث مهمی نیست. همان طور که دون نورمن توضیح می‌دهد، انسان ها به هنگام تصمیم گیری بیشتر بر اساس احساسات تصمیم میگیرند تا بر اساس منطق. در حقیقت، او همچنان نشان می‌دهد که لذت می‌تواند قابلیت استفاده را بهبود بخشد، بدین صورت که با ایجاد یک فضای لذت بخش و محصولی که باعث آرامش کاربر می‌شود این امکان را به فرایندهای مکانیکی (mechanical processes) می‌دهد که به آرامی اجرا شوند و سهولت استفاده را افزایش دهند.
یک طراحی لذت بخش مانند تزئین خامه روی کیک است اما تنها یک تزئین بسیار عالی، و گاهی هم فقط بهترین قسمت یک کیک! خوردن یک کیک خشک و بی مزه اصلا دلچسب نیست و اگر گزینه های بهتری وجود داشته باشد (کیک هایی با رنگ و لعاب بهتر و شیرین تر) شخص گرسنه ترجیح می‌دهد آنها را بخورد. ولی از سوی دیگر هر چقدر هم که خامه و تزئینات کیک خوشمزه و خوش طعم باشند، بسیاری از افراد نمی‌‌توانند شیرینی زیاد را تحمل کنند و دلشان را می زند بنابراین زیبایی اهمیتی نخواهد داشت.
بگذارید بهتر توضیح دهیم که منظور ما چیست. سایت های زیر یک نمونه کامل از آنچه گفته شد هستند: یک پیش‌فرض قوی، یک رابط کارآمد، قابلیت استفاده وسیع و گسترده و یک سری مسایل ریز جزئی و اضافه.

۱. Bitly

سایت بیتلی که امروزه یک برند شناخته شده است مثال بسیار خوبی برای شروع است. علت شهرتش به این دلیل است که در اوایل پیدایش وب، این سایت خدمتی را ارائه داد که بسیار مورد قدردانی قرار گرفت. بیتلی آدرس URL سایت ها را، به صورت کوتاه شده، در حد چند کاراکتر، تبدیل می‌کند و آنها را کوتاه و ساده می‌کند. بنابراین به هنگام اشتراک گذاری لینک ها، با یک دنباله ای از حروف و اعداد غافلگیرکننده روبه‌رو نمی‌شویم. این یک مثال بسیار خوب است از این که چطور با یک مقدار خلاقیت و نبوغ می‌توانیم بازار رقابت را در دست بگیریم و کاری را انجام دهیم که قبل از آن هیچ کسی به آن سمت نرفته است.
این موضوع، اصلی ترین علت مراجعه به بیتلی است و می‌توانیم حدس بزنیم که با یک رابط کاربری نه چندان جذاب، آنها همچنان در انجام دادن این سرویس موفق عمل میکنند. اما آنچه که آنها را برجسته کرده است، طراحی تعاملی لذت‌بخش آن است.

این سایت عملکرد ساده خود را بدون نقص اجرا می‌کند. فقط لازم است که کاربران لینک مورد نظر خود را در گوشه بالا سمت چپ کپی کنند، با این کار بلافاصله یک منو نمایان می‌شود که در آن شکل کوتاه شده لینک به همراه آیکون هایی جهت آرشیو، ویرایش، تگ کردن (ضمیمه) و به اشتراک گذاری لینک نشان داده می‌شود.


شما می‌توانید با یک کلیک، یک لینک پیچیده را به صورت خودکار به یک لینک کوتاه شده تبدیل کنید که باعث ایجاد یک حس جادوی لحظه‌ای در شما می‌شود. هنگامی که یک قاب از رنگ های سرگرم کننده وجود دارد و شخصیت های کارتون ماهی بادکنکی را می‌بینیم همه این ها برای ما یک تجربه به یادماندنی ایجاد خواهد کرد. افزون بر این، ردیابی لینک ها و معیارهای نمایش، اعتیادآور است. شما می‌خواهید بررسی کنید و ببینید کدام لینک ها بیشتر از بقیه کلیک می‌شوند و علتش چیست؟
همانطور که بن رو، طراح تجربه کاربری توضیح می‌دهد،‌ طراحی زیبا و دلپذیر دو لایه دارد : لایه سطحی و لایه عمیق‌تر که در جریان است. در این مورد نمادهای خوش‌شانسی و المان‌های تصویری سرگرم‌کننده لایه سطحی را تشکیل می‌دهند و طراحی تعاملی «جادوی زیرپوستی» لایه بسیار مهم‌تر جریان تجربی را شکل می‌دهد.

 

۲. وبسایت Medium

طراحی دلپذیر به معنی داشتن رنگ های شاد و کاریکاتور و کارتونی نیست. همان طور که رو می‌گوید، تجربه باعث ایجاد یک ارتباط قوی می‌شود. بنابراین یک طراحی لذت بخش به تقویت قابلیت استفاده متکی است و این چیزی فراتر از شانس است.

مدیوم، یکی از معروف ترین پایگاه های وبلاگ نویسی، از یک سبک مینیمال تجاری استفاده می‌کند. این وبسایت از مقدار بسیار زیادی رنگ سفید بدون داشتن هیچ شکل و کارتون یا رنگ های تند استفاده کرده است. دلیل این که این سایت در لیست سایت های چشم نواز برای ما قرار دارد این است که علاوه بر سادگی، دارای یک تجربه کاربری قدرتمند است. مینیمالیسم در این سایت فراتر از آن چیزی است که دیده می‌شود: با تمرکز بر تجربه‌ای که در این سایت به دست می‌آوریم، این را می‌فهمیم که سایت به صورت طبیعی روش استفاده ساده‌ای داردئ و برای کاربرانی که بار اول است به سایت می‌آیند قابل درک است. شما توسط ویجت‌ها، افزونه ها یا انتخاب تم‌ها دچار سردرگمی نمی‌شوید. این به این معنی نیست که سبک آن خالی و فاقد اجزاست. تایپوگرافی زیبا، اجزای کنترل بصری و اسکرول نامحدود در میان اخبار، همه این ها باعث ایجاد یک حس بصری متمایز برای کاربر در اولین برخوردش با سایت می‌شود.

اما از لایه ظاهری لذت بصری که بگذریم، سادگی، تنها یک عامل است که باعث می شود کاربر بر روی نوشتن تمرکز کند. سایت مدیوم یکی از بهترین نمونه های طراحی نامرئی است. این سایت رابط کاربری را به مقداری فراهم می‌کند که هدف اصلی کاربر محقق شود و سپس از سر راه کنار می‌رود تا جادوی طراحی بدون هیچگونه مداخله‌ای اتفاق بیفتد.

مدیوم با به کار بردن کنترل های پنهان که با رفتن نشانگر موس به روی آن‌ها نمایان می‌شوند به صورتی تحسین برانگیز، تمامی گزینه های ضروری را به کاربران خود ارائه میدهد (آپلود عکس/ویدیو، چینش متن و …). برخلاف یک تجربه سنتی در مورد وردپرس که بیشتر شبیه به “حالت مدیریت محتوا” است، مدیوم فرآیند نوشتن و آپلود کردن را طی یک جریان خلاقانه با هم ترکیب می‌کند.
رابط کاربری مخصوص به ویرایش متن بسیار شبیه به یک رابط واقعی است که باعث می‌شود کاربران حس اضافه کردن محتوا به یک صفحه خالی را داشته باشند. طراحی شبیه به کاغذ باعث می‌شود که روحیه خلق کردن در شما تقویت شود و حتی نویسندگان آماتور حسی شبیه به ارنست همینگوی پشت ماشین تایپ را تجربه کنند.

مدیوم از یک سری حالت‌های خاص برای اتمام کار استفاده می‌کند که منعکس کننده نبوغش است. در هر پست متوسط زمان خواندن متن نشان داده می‌شود، بنابراین شما می‌دانید که در هر پست چه اتفاقی قرار است بیفتد. در یک سطح کاملا کاربردی، رابط این اجازه را به کاربران می‌دهد که تصاویر را به صورت مستقیم از Google Docs کپی کنند، بدون این که لازم به کشیدن و انداختن تصویر (drag-and-dropping) و یا آپلود دوباره آنها باشد.

هیچ یک از این ظرافت ها و تیزبینی ها برای یک پلتفرم وبلاگ نویسی نیاز نیستند، اما باعث ارتقای طرح به یک سطح لذت‌بخش می‌شوند چرا که این ها به صورت غیرمنتظره‌ای مفید هستند و به کاربران کمک می‌کنند. این ویژگی ها نه تنها باعث می‌شود که کاربران لبخند بزنند و احساس رضایت داشته باشند،‌ بلکه باعث می‌شود در کارهایی که انجام می‌دهند بهتر عمل کنند. اگر می‌خواهید لذت معنوی ایجاد کنید، همیشه بکوشید که این “کشف جادویی” را به طراحی تعاملی خود اضافه کنید.


قسمت های دیگر این کتاب:

قسمت اول: سخنی کوتاه در طراحی تعاملی : اهمیت متن ! (بخش اول) را بخوانید.

قسمت دوم: سخنی کوتاه در طراحی تعاملی : اهمیت متن ! (بخش دوم) را بخوانید.

قسمت سوم: فضای خالی در طراحی تعاملی : به کارگیری قدرت پنهان «هیچ‌چیز»! را بخوانید. 

قسمت چهارم: فضای فعال و غیرفعال (Active & Passive) را بخوانید.

قسمت پنجم: جذابیت در طراحی تعاملی: ایجاد عشق در نگاه اول! را بخوانید.

قسمت ششم: فراتر از بعد فیزیکی: ارتباط احساسی جلوه های بصری را بخوانید.

قسمت هفتم: عنصر سری : ریزتعامل‌ها را بخوانید.

قسمت هشتم: ۵ راز روانشناختی برای طراحی تعاملی پایدار را بخوانید.

قسمت نهم: لذت در طراحی تعاملی (موشکافی چند مثال مهم) (بخش اول) را بخوانید.

قسمت دهم: لذت در طراحی تعاملی (موشکافی چند مثال مهم)(بخش دوم) را بخوانید.

نظرتان را بگویید